Câu lệnh kết hợp ChatGPT với thang đo Bloom cho giáo viên

Chủ nhật - 18/10/2026 21:58

GV có thể kết hợp ChatGPT với Thang đo Bloom để thiết kế mục tiêu học tập, câu hỏi, hoạt động, bài đánh giá, các nhiệm vụ phân hóa và tài liệu ôn tập cho bất kỳ môn học nào.

Thang đo Bloom được xem là một công cụ nền tảng để phân loại các mục tiêu và kỹ năng khác nhau mà các nhà giáo dục đặt ra cho học sinh của họ (mục tiêu học tập). Thang đo này được đề xuất vào năm 1956 bởi Benjamin Bloom, một nhà tâm lý học giáo dục tại Đại học Chicago (University of Chicago). Gần đây, thuật ngữ này đã được cập nhật để bao gồm sáu cấp độ học tập bên dưới. Sáu cấp độ này có thể được sử dụng để tạo các cấu trúc cho mục tiêu học tập, bài học và đánh giá khóa học của bạn.

1. Ghi nhớ (Remembering)

Ghi nhớ là cấp độ đầu tiên ở thang đo Bloom. Đây được xem là khả năng tiếp thu, khôi phục và nhớ lại các thông tin đã tiếp nhận được. Mặc dù được xem là cấp độ cơ bản, nhưng chính sự cơ bản đó chính là tiền đề cần thiết để đạt được các cấp độ tư duy cao hơn. Khi người học có khả năng nhắc lại được kiến thức đã tiếp nhận, dù là nhắc lại một cách không rõ ràng hoặc rập khuôn, thì mặc định chung người đó đã đạt được cấp độ đầu tiên của thang đo Bloom là ghi nhớ.
Ghi nhớ là khả năng khôi phục, ghi nhận và nhớ lại kiến thức có liên quan. Hay nói cách khác, ghi nhớ là khi sinh viên có thể nhắc lại các thông tin, kiến thức đã học.
Để kiểm tra mức độ ghi nhớ của học viên, giảng viên có thể đặt các câu hỏi gợi nhớ cho học viên như: Hãy liệt kê, hãy mô tả, hãy phân loại,... và gợi ý cho học viên những từ khóa để học viên có thể tự trình bày được.

2. Hiểu (Understanding)

Hiểu biết là cấp độ thứ hai của thang đo Bloom. Việc ghi nhớ thông tin là quan trọng, nhưng chưa đủ. Người học cần ghi nhớ và hiểu các thông tin đó một cách có hệ thống mới có thể giải thích, diễn giải và áp dụng. Ở cấp độ này, người học có thể nắm chắc và thật sự hiểu được kiến thức.
Để giúp người học có thể hiểu sâu kiến thức một cách nhanh chóng, cũng như “chinh phục” được nấc thang mới của thang đo Bloom, giảng viên nên tạo thêm những phần diễn giải “sống động” cho bài học của mình, ví dụ như đưa ra các ví dụ, nguyên nhân, giải thích, đưa ra được hệ quả,... Việc này sẽ giúp học viên dễ dàng hiểu một vấn đề một cách chủ động và tăng phần hứng thú với việc tiếp nhận một thông tin.
Hiểu là khả năng diễn đạt ý nghĩa của thông điệp bằng miệng, văn bản hay hình ảnh. Hiểu không chỉ đơn thuần là nhắc lại một thông điệp nào đó. Chúng ta cần thể hiện sự hiểu biết của mình thông qua diễn giải, nêu gương, phân loại, tóm tắt, suy luận, so sánh và giải thích.

3. Vận dụng (Applying)

Cấp độ thứ ba của thang đo Bloom là vận dụng, hay còn được gọi là áp dụng. Sau các bước ghi nhớ, thấu hiểu, người học cần áp dụng kiến thức mình học được bằng các hoạt động nhằm chứng minh mức độ hiểu biết của người học đến thông tin đó đã đúng hay chưa, đã đủ hay chưa, đây là một bước rất quan trọng để giảng viên có thể đánh giá mức độ tiếp thu kiến thức của học viên có gặp vấn đề gì hay không.
Để đánh giá khả năng vận dụng của học viên, giảng viên có thể giao cho học viên làm những bài tập như đưa ra case study, thuyết trình về phần bài mình học,... để đánh giá một cách khách quan nhất.
Áp dụng là khả năng vận dụng các thông tin, kiến thức đã học vào một tình huống, thí nghiệm nào đó.

4. Phân tích (Analyzing)

Phân tích là cấp độ thứ 4 theo thang đo Bloom. Ở cấp độ này, người học sẽ chia nội dung này thành các phần nhỏ và đối chiếu, giải thích lý do vì sao chia như vậy, chúng có điểm tương đồng hay mục đích chung nào không? Ở phần này, người học sẽ phát triển khả năng phân biệt, phát hiện chi tiết của học viên để hiểu rõ hơn về nội dung được học.
Để đánh giá khả năng phân tích của học viên, giảng viên nên cho học viên thực hành các bài so sánh, đối chiếu, tìm ra điều khác biệt,... Đây được xem là cấp độ quan trọng nhất trong thang đo vì học viên phải tự suy nghĩ và phân loại các thông tin mình nhận được.
Phân tích là khả năng chia thông tin, kiến thức thành các phần nhỏ, sau đó xác định cách các phần nhỏ đó liên quan với nhau và với một cấu trúc hoặc mục đích tổng thể.

5. Đánh giá (Evaluating)

Đánh giá là cấp độ thứ 5 ở thang đo Bloom. Sau khi phân tích các vấn đề đã nêu, người học sẽ đánh giá tính đúng-sai, phù hợp-không phù hợp để đánh giá một cách khách quan nhất trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Qua đó, học viên cần giải thích và lập luận chi tiết để bảo vệ quan điểm của mình.
Đánh giá là dựa trên các tiêu chí, tiêu chuẩn thông qua việc kiểm tra và phê bình để đưa ra một phán quyết, nhận định về một vấn đề.

6. Sáng tạo (Creating)

Sáng tạo được xem là cấp độ cao nhất của thang Bloom. Để đạt được cấp độ tư duy này, người học cần đúc kết các kiến thức đã học, hiểu sâu, kết nối, lắp ghép các kiến thức với nhau và đưa ra cách giải quyết vấn đề một cách tối ưu hơn, thông minh hơn. Bên cạnh đó, sáng tạo được xem là khái niệm đưa ra những cái mới thông qua những kiến thức cũ đã được học.
Đây cũng là điều mà các giảng viên nên hướng đến các học viên của mình. Hãy tạo một môi trường mà học viên có thể thỏa sức tạo ra những điều mới mè, vừa giúp người học có thể tiếp thu kiến thức một cách nhanh chóng, vừa khiến bài học trở nên bớt nhàm chán.
Sáng tạo là khả năng ghép các kiến thức, thông tin đã có lại với nhau để tạo thành một cấu trúc hay định lý mới.

Không phải câu hỏi nào trong lớp học cũng nên kết thúc bằng các yêu cầu như “định nghĩa”, “liệt kê” hay “xác định”. ChatGPT có thể hỗ trợ bạn xây dựng các nhiệm vụ học tập bao quát mọi cấp độ trong Thang đo nhận thức Bloom (Bloom’s Taxonomy).
Bạn có thể kết hợp ChatGPT với Thang đo Bloom để thiết kế mục tiêu học tập, câu hỏi, hoạt động, bài đánh giá, các nhiệm vụ phân hóa và tài liệu ôn tập cho bất kỳ môn học nào.
Dưới đây là 7 câu lệnh (prompt) dành cho giáo viên để ứng dụng Thang đo Bloom vào bài giảng:

1- Xây dựng mục tiêu học tập theo Thang đo Bloom
Prompt:
“Hãy tạo các mục tiêu học tập có thể đo lường được cho học sinh [khối lớp/độ tuổi] đang học môn [môn học] với chủ đề [chủ đề], tập trung vào [mục tiêu học tập cụ thể]. Hãy viết một mục tiêu cho mỗi cấp độ trong Thang đo Bloom: Nhớ, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Đánh giá và Sáng tạo. Sử dụng các động từ chỉ hành động có thể quan sát được và tăng dần mức độ yêu cầu về tư duy.”

2- Thiết kế câu hỏi theo Thang đo Bloom
Prompt:
“Hãy tạo các câu hỏi cho học sinh [khối lớp/độ tuổi] đang học môn [môn học] với chủ đề [chủ đề], tập trung vào [mục tiêu học tập]. Hãy soạn câu hỏi cho cả 6 cấp độ của Thang đo Bloom: Nhớ, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Đánh giá và Sáng tạo. Các câu hỏi cần đi từ mức độ ghi nhớ đơn giản đến tư duy bậc cao, đảm bảo diễn đạt rõ ràng và phù hợp với độ tuổi của học sinh.”

3- Thiết kế hoạt động học tập theo Thang đo Bloom
Prompt:
“Hãy tạo các hoạt động trên lớp cho học sinh [khối lớp/độ tuổi] đang học môn [môn học] với chủ đề [chủ đề], tập trung vào [mục tiêu học tập]. Hãy thiết kế một hoạt động cho mỗi cấp độ trong Thang đo Bloom: Nhớ, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Đánh giá và Sáng tạo. Các hoạt động cần phát triển từ kiến thức cơ bản đến tư duy bậc cao, đảm bảo tính thực tiễn và phù hợp với độ tuổi của học sinh.”

4- Xây dựng đánh giá quá trình dựa trên Thang đo Bloom
Prompt:
“Hãy thiết kế một bài đánh giá quá trình dành cho học sinh [khối lớp/độ tuổi] đang học môn [môn học] về chủ đề [chủ đề], tập trung vào [mục tiêu học tập]. Bao gồm các nhiệm vụ trải dài trên sáu cấp độ của Thang đo Bloom: Nhớ, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Đánh giá và Sáng tạo. Các nhiệm vụ cần đi từ mức độ ghi nhớ cơ bản đến tư duy bậc cao; đồng thời cung cấp đáp án hoặc tiêu chí chấm điểm phù hợp.”

5- Phân hóa nhiệm vụ học tập dựa trên Thang đo Bloom
Prompt:
“Hãy phân hóa [nhiệm vụ học tập] dành cho học sinh [khối lớp/độ tuổi] đang học môn [môn học] về chủ đề [chủ đề], tập trung vào [mục tiêu học tập]. Hãy tạo ra các phiên bản tương ứng với sáu cấp độ của Thang đo Bloom: Nhớ, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Đánh giá và Sáng tạo. Giữ nguyên nội dung cốt lõi nhưng tăng dần yêu cầu về tư duy nhận thức.”

6- Nâng cấp nhiệm vụ lên tư duy bậc cao
Prompt:
“Hãy thiết kế lại [câu hỏi/hoạt động/bài tập hiện có] dành cho học sinh [khối lớp/độ tuổi] đang học môn [môn học] về chủ đề [chủ đề], tập trung vào [mục tiêu học tập]. Chuyển đổi từ một nhiệm vụ ở cấp độ tư duy thấp sang các nhiệm vụ thuộc các cấp độ Phân tích, Đánh giá và Sáng tạo theo Thang đo Bloom. Giữ nguyên nội dung và mục tiêu ban đầu nhưng tăng cường yêu cầu về tư duy nhận thức.”

7- Xây dựng hoạt động ôn tập dựa trên Thang đo Bloom
Prompt:
“Hãy thiết kế một hoạt động ôn tập dành cho học sinh [khối lớp/độ tuổi] đang học môn [môn học] về chủ đề [chủ đề], tập trung vào [mục tiêu học tập]. Bao gồm các nhiệm vụ trải dài trên sáu cấp độ của Thang đo Bloom: Nhớ, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Đánh giá và Sáng tạo. Các nhiệm vụ cần đi từ việc gợi nhớ kiến thức trọng tâm đến vận dụng, đánh giá và sáng tạo dựa trên kiến thức đó.”