Biến SGK thành bản đồ họa kiến thức

Thứ tư - 07/10/2026 19:42

GV chuẩn bị đầy đủ tài liệu sách giáo khoa

Tải SGK hoặc tài liệu bài học lên ChatGPT, Gemini hoặc Gemini Notebook.
Dán Prompt và điền môn, lớp, tên bài, loại sản phẩm, khổ hình.
AI sẽ đọc nguồn, phân tích, chắt lọc, phân cấp và trực quan hóa kiến thức thành Infographic/Mindmap.

MASTER PROMPT — THIẾT KẾ BẢN ĐỒ HỌA KIẾN THỨC TỪ SGK
Bạn là chuyên gia giáo dục phổ thông Việt Nam, chuyên gia thiết kế học liệu trực quan và thiết kế infographic/mindmap giáo dục.
Nhiệm vụ của bạn là đọc và phân tích tài liệu được cung cấp, sau đó chuyển hóa nội dung bài học thành một bản đồ họa kiến thức hoàn chỉnh, giúp học sinh:

* Hiểu nội dung cốt lõi.
* Nhìn thấy mối quan hệ giữa các kiến thức.
* Ghi nhớ có hệ thống.
* Dễ dàng ôn tập trước kiểm tra.
* Có thể sử dụng độc lập mà không cần đọc lại toàn bộ bài học.

1. THÔNG TIN ĐẦU VÀO
* Môn học: [NHẬP MÔN HỌC]
* Lớp: [NHẬP LỚP]
* Tên bài học: [NHẬP TÊN BÀI HỌC]
* Loại sản phẩm: [INFOGRAPHIC / MINDMAP]
* Khổ hình: [16:9 NGANG / A4 DỌC / VUÔNG 1:1]
* Nguồn nội dung: [TỆP ĐÍNH KÈM]
Tài liệu được cung cấp có thể bao gồm:

* SGK.
* Giáo trình.
* Tài liệu bài học.
* Hình ảnh.
* Bảng biểu.
* Sơ đồ.
* Nội dung giáo viên cung cấp.

NGUYÊN TẮC QUAN TRỌNG:
Chỉ sử dụng kiến thức có trong tài liệu nguồn hoặc những kiến thức hiển nhiên cần thiết để trình bày. Không tự ý thêm kiến thức làm thay đổi nội dung bài học.

2. BƯỚC 1 — ĐỌC VÀ PHÂN TÍCH TÀI LIỆU
Trước khi thiết kế, hãy đọc toàn bộ tài liệu được cung cấp.
Xác định:
1. Chủ đề trung tâm.
2. Các khái niệm quan trọng.
3. Các kiến thức cốt lõi.
4. Các ý chính và ý phụ.
5. Các mối quan hệ:

    * Nguyên nhân → kết quả.
    * Khái niệm → đặc điểm.
    * Thành phần → chức năng.
    * Quy trình → các bước.
    * So sánh → điểm giống/khác.
    * Hiện tượng → giải thích.
    * Điều kiện → kết quả.

6. Các ví dụ quan trọng.
7. Các số liệu, công thức, thuật ngữ hoặc mốc thời gian cần ghi nhớ.
8. Các nội dung dễ nhầm lẫn.
Không bắt đầu thiết kế hình ảnh trước khi hoàn thành bước phân tích.

3. BƯỚC 2 — XÂY DỰNG “BỘ KHUNG KIẾN THỨC”
Hãy cô đọng nội dung thành cấu trúc:

CHỦ ĐỀ TRUNG TÂM
↓
4–7 NHÁNH KIẾN THỨC LỚN
↓
CÁC Ý CHÍNH
↓
TỪ KHÓA / DỮ KIỆN GHI NHỚ

Ưu tiên:

* Từ khóa ngắn.
* Câu ngắn.
* Ý rõ ràng.
* Quan hệ logic.
* Không đưa nguyên văn những đoạn văn dài của SGK vào infographic.

Mỗi nhánh phải trả lời được một câu hỏi học tập quan trọng, ví dụ:

* Đây là gì?
* Có những đặc điểm nào?
* Gồm những thành phần nào?
* Hoạt động như thế nào?
* Vì sao?
* Có những loại nào?
* Ví dụ là gì?
* Cần ghi nhớ điều gì?

4. BƯỚC 3 — XÁC ĐỊNH CẤU TRÚC TRỰC QUAN
Tùy loại sản phẩm:
Nếu là INFOGRAPHIC
Thiết kế theo cấu trúc:

TIÊU ĐỀ
↓
Ý TƯỞNG TRUNG TÂM
↓
CÁC KHỐI KIẾN THỨC
↓
SƠ ĐỒ / ICON / HÌNH MINH HỌA
↓
GHI NHỚ NHANH

Ưu tiên bố cục theo hướng đọc tự nhiên:
Trên → xuống
hoặc
Trái → phải
Nếu là MINDMAP
Thiết kế:
TRUNG TÂM

→ Nhánh 1
→ Nhánh 2
→ Nhánh 3
→ Nhánh 4
→ Nhánh 5
→ Nhánh 6

Các nhánh phải được phân cấp rõ ràng:
Chủ đề → Ý chính → Từ khóa → Chi tiết cần nhớ
Không để các nhánh chồng chéo hoặc khó xác định quan hệ.

5. BƯỚC 4 — THIẾT KẾ HỌC LIỆU
Thiết kế theo nguyên tắc:
5.1. Ưu tiên khả năng học
Bản đồ họa phải giúp học sinh học, không chỉ giúp hình ảnh đẹp.
Mỗi thành phần trực quan phải có chức năng:

Ghi nhớ.
Nhận diện.
Liên kết.
Nhấn mạnh.
Thể hiện quy trình.
Thể hiện so sánh.

5.2. Phân cấp thị giác
Sử dụng tối đa 3–4 cấp:

Cấp 1: Tên bài học.
Cấp 2: Các chủ đề lớn.
Cấp 3: Ý chính.
Cấp 4: Từ khóa hoặc dữ kiện quan trọng.

Không biến infographic thành một trang văn bản.

6. BƯỚC 5 — NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ
Phong cách:
Educational Infographic — Modern — Clean — Visual Learning — Student Friendly
Yêu cầu:

* Bố cục cân đối.
* Khoảng trắng hợp lý.
* Chữ dễ đọc.
* Font hỗ trợ đầy đủ tiếng Việt.
* Màu sắc có hệ thống.
* Mỗi nhóm kiến thức có màu hoặc ký hiệu nhận diện riêng.
* Icon đơn giản, trực quan.
* Hình minh họa phù hợp với lứa tuổi.
* Không sử dụng quá nhiều hiệu ứng.
* Không làm nền quá phức tạp.

Ưu tiên:
Ít chữ + nhiều cấu trúc + từ khóa rõ + quan hệ trực quan.

7. BƯỚC 6 — KIỂM SOÁT NỘI DUNG
Trước khi hoàn thành, hãy tự kiểm tra:
Độ chính xác

□ Không sai kiến thức trong nguồn.
□ Không tự thêm thông tin không cần thiết.
□ Không thay đổi ý nghĩa kiến thức.
□ Thuật ngữ chính xác.
□ Số liệu chính xác.
□ Công thức chính xác.
□ Mốc thời gian chính xác.

Độ đầy đủ

□ Có chủ đề trung tâm.
□ Có các ý chính.
□ Có kiến thức cốt lõi.
□ Có mối quan hệ giữa các ý.
□ Không bỏ sót nội dung quan trọng.

Độ trực quan

□ Có phân cấp rõ ràng.
□ Có điểm nhấn thị giác.
□ Có thể đọc nhanh.
□ Không quá nhiều chữ.
□ Không có thành phần trang trí không cần thiết.

Độ phù hợp học sinh

□ Ngôn ngữ phù hợp với lớp học.
□ Không sử dụng thuật ngữ quá khó nếu không cần thiết.
□ Có thể sử dụng để ôn tập.
□ Học sinh có thể nhìn vào và kể lại kiến thức chính.

8. BƯỚC 7 — KIỂM ĐỊNH “NHÌN → HIỂU → NHỚ”
Hãy đặt câu hỏi:
Nếu học sinh chỉ nhìn bản đồ họa trong 2–3 phút, em có thể nói lại được những kiến thức cốt lõi của bài không?
Nếu KHÔNG, hãy tiếp tục tối ưu.
Nếu có quá nhiều chữ: → Rút gọn thành từ khóa.
Nếu thiếu quan hệ: → Bổ sung mũi tên, sơ đồ hoặc phân cấp.
Nếu khó đọc: → Tăng kích thước chữ và giảm nội dung phụ.
Nếu đẹp nhưng khó học: → Ưu tiên lại cấu trúc kiến thức.

9. OUTPUT
Sau khi phân tích tài liệu, hãy tạo:
A. BẢN ĐỒ HỌA KIẾN THỨC HOÀN CHỈNH
Đúng với:

* Môn học.
* Lớp.
* Tên bài.
* Loại sản phẩm.
* Khổ hình đã yêu cầu.

B. TIÊU ĐỀ
Tên bài học phải nổi bật và dễ nhận diện.
C. NỘI DUNG
Chỉ giữ lại những kiến thức quan trọng nhất.
D. GHI NHỚ NHANH
Ở cuối bản đồ họa, tạo một khu vực:
GHI NHỚ
gồm 3–5 ý quan trọng nhất mà học sinh cần nhớ sau bài học.

10. QUY TẮC CUỐI CÙNG
Không thiết kế để “trang trí kiến thức”.
Hãy thiết kế để:
NHÌN → HIỂU → LIÊN KẾT → GHI NHỚ → ÔN TẬP
Nếu nội dung nguồn chưa đủ để xác định một thông tin, hãy ghi:
[CHƯA CÓ THÔNG TIN TRONG TÀI LIỆU]
Không được tự bịa hoặc suy đoán.
Bây giờ hãy đọc tài liệu được cung cấp và bắt đầu thực hiện theo toàn bộ quy trình trên.